AlKvik 2010

*
Fjarri fer því að ég fengi neitt þolanlegt yfirlit yfir Alþjóðlegu kvikmyndahátíðina í Reykjavík dagana 23ja september til 3ja október 2010, AlKvik sem ég svo nefni. Til þess voru myndirnar alltof margar og ég illa skaptur til áhorfs. Mér þótti meira en nóg að sitja undir 7 kvikmyndum, beinlínis treysti mér ekki í hinar 107 sem ég ekki sá.

Fyrst skal telja grænlensku myndina Nuummioq sem var nú ansi dönsk með dönskum handritshöfundi, leikstjóra og leikurum að miklum meirihluta. En grænlenskt var landslagið og myndin kostuð af grænlendingum. Myndin sýnir hversdagslegt nútímalíf í Nuuk undir skugga sjúkdóms og ógleymdrar örlagasögu. Vel þolanleg mynd en hefði mátt sýna meira inn í andstæður hins grænlenska og hins danska. Og brúka fleiri grænlenska krafta. Handritshöfundur og leikstjóri Torben Bech, aðalleikari Otto Rosing og átti einnig hlut að handriti og leikstjórn.

Til þess þá að koma mér inn í aldanskan veruleika sá ég kvikmyndina Súbbmaríno sem gerist í undirheimum Kaupinhafnar og sýndi leiðinlegt fólk við leiðinda kringumstæður, drykkju dufl og fíkn. Áhorfandinn gat ekki annað en glaðst yfir andláti annars bræðranna sem myndin snýst um. Leikstjórinn Vetrarbergur svaraði ómarkvissum spurningum gesta fremur ómarkvisst en var reyndar geðfelldur maður. Það var myndin ekki.

Skógur hins ungverska Uppflugs Fliegauf var athyglisverð mynd, nafnið Rengeteg (=urmull) kannski dregið af fjölda ótengdra atriða í tilveru borgarmúgsins. Mér virtust flest endurspegla leiða og tilgangsleysi en glöggt auga leikstjórans fyrir myndrænu og spaugi skapaði óvænt líf og gleði. T a m við drykkjuraus tveggja skálka yfir aðþrengdri kvensu.

Svo sá ég aðra mynd eftir uppflugið Fliegau sem ég upptendraðist af gersamlega: Kviður er það besta sem ég hefi litið á kvikkmyndatjaldi langa lengi þótt að eyrum bærist enskt tal og heitið Womb ekki sérlega aðlaðandi heldur. Sviðsmyndir afar vandlega gerðar, myndavélin í miklu kyrralífi svo að vitundin fylltist fegurð og ró, fólk sat töfrum slegið. Þeim mun merkilegra hvernig uppfluginu tókst þetta að efnisþráðurinn er vitleysa sem ekki verður hér rakinn enda mundi enginn trúa á ágæti myndar ef sagður væri.

Næst er að nefna myndina Á morgun og var nokkrum erfiðleikum bundið að fá að sjá myndina í dag því að miðasalinn vildi endilega selja mér miða á morgun. Morgen er fyrsta langa og leikna mynd rúmenans Marians Crisan, sem lætur hana raunar gerast í og kringum heimabæ sinn Salontu fast við landamærin að Ungverjalandi. Á þessum slóðum er helmingur íbúanna ungverskur enda heyrðu hér víðlend héröð undir Búdapest allt fram undir 1920. Söguefnið er nábýlið við landamærin og samanstendur leikarahópurinn af lítt sviðsvönu heimafólki. Nema atvinnuleikarinn Yilmaz Yalcin frá Istanbúl, tyrkinn skilríkjalausi sem streðar ólöglega yfir öll landamæri til fólks síns í Þýzkalandi, og hinn aðalleikarinn í gervi bóndadurgsins sem orðinn er búðarloka í bænum og gerist hjálparhella tyrkjans en þar mátti líta sjálfan Hatházi András, frægasta sviðsleikara ungverska þjóðarbrotsins í Rúmeníu, jafnframt ljóðskáld og háskólakennari. Þekkileg kvikmynd með góðar meiningar en verður varla talin stórvirki.

Um den Kameramörder vil ég vera fáorður. Robert Adrian Pejo fæddur rúmeni en orðinn austurríkismaður með ungversk tengsl hefir víst ætlað að gera sálfræðihrylli en það hryllilega var leiðinlegt og ómerkilegt nýríkra líf í sálarlausum sumarbústað við Fertövatn ungverjalandsmegin. Það fallega var vatnið og ungverska leikkonan Gryllus Dorka.

Rökkrið Szürkület var fyrsta leikna mynd ungverska leikstjórans Fehér György og hafði réttnefni, varla að sæist bjartur dagur í myndinni í neinum skilningi. Bygging þessarar svarthvítu myndar er óvenjuleg, leikið með langar sviðsmyndir og ofurhægar hreyfingar. Áður umgetinn Fliegauf fylgdi myndinni úr hlaði og kvaðst hafa heillast af henni meðan hann enn var í kvikmyndaháskólanum í Búdapest. Og afsannaði þar með að hann hefði aldrei lært kvikmyndalist í skóla sem á hann var borið í kynningarbæklingi AlKviks. Um leið opinberaðist manni hver er kveikja uppflugsins í Kviðarmyndinni að því er snertir sviðsverk og beitingu kvikmyndavélar.

Sumar myndanna, einkum Rengeteg og Szürkület, liðu fyrir hávaðastillingu sýningarvélanna. Og liðu þó eyru gesta enn meir. Veit ekki um heyrnarfæri AlKviks-manna.